Przychodzisz do lekarza z bólem głowy. Badania są w normie. Boli cię żołądek — gastrolog niczego nie znajduje. Czujesz ucisk w klatce piersiowej — kardiolog mówi, że serce jest zdrowe. I zostajesz z pytaniem: skoro nic mi nie jest, dlaczego boli?
Somatyzacja — ciało jako język emocji
W psychoterapii psychodynamicznej somatyzacja to proces, w którym nieprzetworzone emocje wyrażają się przez ciało. To nie znaczy, że ból jest „wymyślony”. Ból jest jak najbardziej realny — tyle że jego źródło leży w psychice, nie w organach.
Joyce McDougall (1989) opisała pacjentów somatyzujących jako osoby, które „nie mają słów na swoje emocje” — użyła terminu alexithymia (niezdolność do rozpoznawania i nazywania uczuć). Kiedy emocja nie może zostać pomyślana, zostaje odegrana — i ciało staje się sceną.
Trauma zapisana w ciele
Bessel van der Kolk w swojej przełomowej książce The Body Keeps the Score (2014) wykazał, że traumatyczne doświadczenia zostają zakodowane nie tylko w pamięci, ale w samym ciele — w napięciu mięśni, w reakcjach autonomicznego układu nerwowego, w odruchu walki lub ucieczki, który nie wygasł, mimo że zagrożenie dawno minęło.
To dlatego ktoś, kto doświadczył przemocy, może reagować paniką na podniesiony głos — nawet jeśli „wie”, że jest bezpieczny. Ciało nie wie. Ciało pamięta.
Jak terapia może pomóc?
W terapii psychodynamicznej uczymy się słuchać ciała inaczej — nie jako przeszkody do pokonania, ale jako źródła informacji. Ból w klatce może być stłumionym krzykiem. Napięcie w ramionach — niemożnością postawienia granic. Praca polega na tym, by znaleźć słowa na to, co dotąd wyrażało się tylko bólem.
Źródła:
- McDougall, J. (1989). Theaters of the Body: A Psychoanalytic Approach to Psychosomatic Illness. W. W. Norton.
- Van der Kolk, B. (2014). The Body Keeps the Score: Brain, Mind, and Body in the Healing of Trauma. Viking.
- Taylor, G. J., Bagby, R. M., & Parker, J. D. A. (1997). Disorders of Affect Regulation: Alexithymia in Medical and Psychiatric Illness. Cambridge University Press.