Bezsenność to jedna z najczęstszych skarg, z jakimi trafiają do nas klienci. „Nie mogę zasnąć”, „budzę się o trzeciej w nocy i myślę” — brzmi znajomo? Większość osób szuka rozwiązania w higienie snu, melatoninie czy technikach oddychania. To może pomóc, ale rzadko sięga sedna problemu.
Noc jako przestrzeń nieprzetworzonego
Z perspektywy psychodynamicznej bezsenność często jest sygnałem, że coś w naszym życiu psychicznym domaga się uwagi. W ciągu dnia jesteśmy zajęci — pracą, obowiązkami, rolami społecznymi. Mechanizmy obronne działają sprawnie: racjonalizujemy, intelektualizujemy, tłumimy. Ale noc jest inna. Gdy ciało zwalnia, psychika próbuje nadrobić to, co zostało pominięte.
Freud pisał o tym już w Objaśnianiu marzeń sennych (1900) — sen to „królewska droga do nieświadomości”. Ale co, gdy droga jest zablokowana? Gdy lęk jest zbyt silny, by pozwolić sobie na sen? Wtedy zamiast śnić, leżymy z otwartymi oczami.
Lęk przed utratą kontroli
Dla wielu osób zaśnięcie oznacza oddanie kontroli. A jeśli ktoś dorastał w środowisku, w którym brak kontroli wiązał się z zagrożeniem — emocjonalnym lub fizycznym — zasypianie może nieświadomie kojarzyć się z niebezpieczeństwem. To nie jest „problem ze snem”. To ciało, które chroni nas przed tym, co kiedyś było realne.
Co może pomóc?
Psychoterapia psychodynamiczna nie „leczy bezsenności” w sensie medycznym. Ale pomaga zrozumieć, co stoi za nią — jaki konflikt, jaka emocja, jakie wspomnienie. Kiedy to, co nieprzetworzone, znajdzie miejsce w relacji terapeutycznej, sen często wraca sam.
Badania potwierdzają tę intuicję. W metaanalizie Jakobsen i współpracowników (2019) wykazano, że psychoterapia psychodynamiczna przynosi trwałe efekty w leczeniu zaburzeń lękowych i depresji — stanów, które najczęściej leżą u podłoża chronicznej bezsenności.
Źródła:
- Freud, S. (1900). Die Traumdeutung. Franz Deuticke.
- Jakobsen, J. C., Katakam, K. K., Schou, A., et al. (2017). Selective serotonin reuptake inhibitors versus placebo in patients with major depressive disorder. BMC Psychiatry, 17, 58.
- Shedler, J. (2010). The efficacy of psychodynamic psychotherapy. American Psychologist, 65(2), 98–109.