Przychodzisz na sesję i czujesz irytację. Terapeuta milczy za dużo. Albo mówi za dużo. Albo nie daje ci konkretnych rad. Albo wydaje ci się, że cię nie rozumie. I nagle myślisz: „po co ja tu przychodzę?”
To może być jeden z najważniejszych momentów w terapii.
Czym jest przeniesienie?
W psychoterapii psychodynamicznej przeniesienie (Übertragung) to zjawisko, w którym uczucia z wcześniejszych relacji — najczęściej z rodzicami — nieświadomie „przenosimy” na terapeutę. Jeśli twój ojciec był emocjonalnie niedostępny, możesz odczuwać gniew, gdy terapeuta milczy. Nie dlatego, że terapeuta robi coś złego, ale dlatego, że cisza „uruchamia” coś starego.
Freud opisał przeniesienie już w 1912 roku jako centralny element procesu terapeutycznego. Współcześni badacze, jak Glen Gabbard (2010), potwierdzają, że praca z przeniesieniem to jeden z kluczowych mechanizmów zmiany w terapii psychodynamicznej.
Dlaczego złość jest cenna?
Większość z nas nauczyła się, że złość w relacji jest niebezpieczna. Prowadzi do odrzucenia, kary, wycofania miłości. Dlatego ją tłumimy, obracamy przeciw sobie (poczucie winy, depresja) albo wyrażamy w sposób pośredni (spóźnianie się, odwoływanie sesji).
Terapia daje coś, czego te wczesne relacje nie dawały: możliwość bycia złym i nieutracenia relacji. Kiedy wyrażasz frustrację wobec terapeuty i on nie znika, nie karze, nie odwraca się — dzieje się coś korektywnego. Doświadczasz, że złość nie musi niszczyć.
Jak o tym rozmawiać?
Nie musisz mieć gotowego języka. Wystarczy powiedzieć: „coś mnie irytuje”, „czuję się niezrozumiany/a”, „mam wrażenie, że to nie działa”. Dobry terapeuta potraktuje to jako materiał do pracy, nie jako atak. Bo w terapii psychodynamicznej nie chodzi o to, żeby było miło. Chodzi o to, żeby było prawdziwie.
Źródła:
- Freud, S. (1912). The dynamics of transference. Standard Edition, 12, 97–108.
- Gabbard, G. O. (2010). Long-Term Psychodynamic Psychotherapy: A Basic Text (2nd ed.). American Psychiatric Publishing.
- Høglend, P. et al. (2008). Effects of transference work in the context of therapeutic alliance and quality of object relations. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 76(6), 946–956.